Mukaddes topraklara gitmeyi, Kâbe’yi görmeyi ve Peygamber Efendimizin (s.a.v.) mescidinde namaz kılmayı gönülden isteyen pek çok kardeşimizin aklına aynı soru gelir: Taksitle umre caiz mi? Umre ücretini tek seferde ödeyemeyen biri için taksitli ödeme, kredi kartı ya da banka kredisi gibi seçenekler gündeme gelir. Bu yazıda, Hanefi mezhebi ve Diyanet İşleri Başkanlığı çizgisini esas alarak bu ödeme yollarının dini hükmünü sade bir dille ele alıyor, karar vermeden önce dikkat etmeniz gereken noktaları sıralıyoruz.
Önce Temel Bilgi: Umrenin Hükmü Nedir?
Taksit meselesini doğru değerlendirebilmek için umrenin dindeki yerini bilmek gerekir. Hanefi mezhebine göre umre, gücü yeten kimse için ömürde bir defa yapılması sünnet-i müekkede olan bir ibadettir (Şafii ve Hanbeli mezheplerinde ise farz kabul edilir). Hac ise şartlarını taşıyan Müslümana ömürde bir kez farzdır. Haccın farz olmasının şartlarından biri de “istitaat”, yani yol ve konaklama masraflarını, geride bıraktığı ailesinin geçimini aksatmadan karşılayabilecek maddi güce sahip olmaktır.
Bu bilgiden çıkan sonuç şudur:
- Maddi gücü olmayan bir kimseye umre de hac da borç değildir; bu kişi umreye gitmediği için sorumlu tutulmaz.
- Kimse kendini, ailesini ya da geleceğini zora sokacak bir borca girmek zorunda değildir.
- Umreye gitme isteği güzel bir niyettir; ancak bu niyetin, dinin yasakladığı yollarla gerçekleştirilmemesi gerekir.
Umre ile hac arasındaki farkları daha ayrıntılı öğrenmek isterseniz Umre ile Hac Arasındaki Fark yazımıza göz atabilirsiniz.
Taksitli (Vadeli) Ödeme ile Umreye Gitmek
Bir tur şirketinin umre ücretini peşin değil de belirli taksitlerle tahsil etmesi, fıkıhta “vadeli satış” olarak değerlendirilir. Vadeli satış, şartlarına uyulduğu sürece caizdir. Vadeli fiyatın peşin fiyattan bir miktar yüksek olması da, toplam bedel sözleşme anında açıkça belirlenmişse caiz görülmüştür.
Taksitli ödemenin uygun olabilmesi için şu noktalara dikkat edilmelidir:
- Toplam bedel baştan belli olmalı: Kaç taksit ödeneceği ve toplam tutar, anlaşma yapılırken net olarak bilinmelidir.
- Gecikmeye ek bedel konmamalı: Taksit geciktiğinde borca zaman karşılığı ilave tutar eklenmesi faiz niteliği taşır. Bu tür şartlar içeren sözleşmelerden kaçınmak gerekir.
- Ödeme gücü gerçekçi olmalı: Taksitler, ailenin zorunlu ihtiyaçlarını aksatmadan ödenebilecek düzeyde olmalıdır.
Kredi Kartıyla Umre Ücreti Ödemek
Kredi kartı, günümüzde en yaygın ödeme araçlarından biridir. Diyanet İşleri Başkanlığı’nın genel yaklaşımına göre kredi kartı kullanmak, borcun zamanında ödenmesi ve faize düşülmemesi şartıyla caizdir. Dolayısıyla umre ücretini kredi kartıyla ödemek de bu şarta bağlıdır.
Uygulamada farklı durumlar ortaya çıkabilir:
- Tek çekim ve son ödeme tarihinde tamamını ödemek: Faiz doğmadığı için caizdir.
- Satıcının sunduğu ek ücretsiz taksit: Firma ile banka arasındaki anlaşma çerçevesinde size ilave bir bedel yansıtılmıyorsa, taksitlerin zamanında ödenmesi kaydıyla caizdir.
- Bankanın faizli taksitlendirmesi veya asgari ödeme: Borcu sonradan faizli taksitlere bölmek ya da sadece asgari tutarı ödeyip kalan borca faiz işletilmesine yol açmak faize girmek demektir. Bu yollardan uzak durulmalıdır.
Kısacası kredi kartı kendi başına bir sorun değildir; sorun, kartın faiz doğuracak şekilde kullanılmasıdır. Ödeme planınızı yapmadan karta yüklenmemek en güvenli yoldur.
Banka Kredisi Çekerek Umreye Gitmek
Faiz, Kur’an-ı Kerim’de açıkça yasaklanmıştır. Bu nedenle faizli bir banka kredisi çekerek umreye gitmek uygun değildir. Hele umre sünnet bir ibadet iken, onu yerine getirmek için haram bir yola başvurmak doğru bir tercih olmaz. Önceliğin her zaman haramdan sakınmak olduğu unutulmamalıdır.
Faizsiz bir şekilde borç almak ise farklıdır. Bir yakınınızdan faizsiz, ek bedel istenmeyen (karz-ı hasen) bir borç alarak umreye gitmek, borcu ödeyebilecek durumda olmanız şartıyla caizdir. Ancak borç bir kul hakkıdır; zamanında ve eksiksiz ödenmesi gerekir. Borcunu ödeme imkânı göremeyen kişinin sırf umre için borçlanması tavsiye edilmez.
Karar Vermeden Önce Kendinize Sorun
Taksit veya kredi kartı seçeneğini değerlendirirken şu soruları dürüstçe cevaplamak, hem dini hem de mali açıdan sağlıklı bir karar vermenize yardımcı olur:
- Taksitleri, ailemin geçimini ve zorunlu giderlerimi aksatmadan ödeyebilir miyim?
- Toplam ödeyeceğim tutarı ve ödeme takvimini net olarak biliyor muyum?
- Sözleşmede gecikme halinde faiz veya zaman karşılığı ek bedel var mı?
- Önceliğim olan başka borçlarım ya da ödenmemiş haklar var mı?
- Daha uygun fiyatlı bir program seçerek borçlanma ihtiyacını azaltabilir miyim?
Bütçenize uygun seçenekleri karşılaştırmak için Umre Fiyatları ve Ekonomik Umre Turları sayfalarımızı inceleyebilirsiniz. Diyanet programları ile özel programlar arasındaki farkları merak ediyorsanız Diyanet Umresi mi Özel Umre mi? yazımız da size yol gösterecektir. Ödeme seçenekleri hakkında bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı, Hac ve Umre Rehberi; Din İşleri Yüksek Kurulu fetvaları. Kişisel durumunuza dair soruları Diyanet’in resmi kanallarından teyit edebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Taksitle umre caiz mi?
Toplam bedeli baştan belli olan, gecikme halinde faiz ya da ek bedel öngörmeyen taksitli ödeme ile umreye gitmek caizdir. Taksitlerin aile geçimini zorlamadan ödenebilecek olması gerekir.
Kredi kartıyla umre ücreti ödenebilir mi?
Evet. Kredi kartı borcu son ödeme tarihinde tamamen ödenir ve faize düşülmezse caizdir. Asgari ödeme yapıp kalan borca faiz işletilmesi veya faizli taksitlendirme ise uygun değildir.
Faizli kredi çekerek umreye gidilebilir mi?
Faiz dinen yasak olduğu için faizli kredi kullanarak umreye gitmek uygun değildir. Umre sünnet bir ibadettir; onu yerine getirmek için haram bir yola başvurulmamalıdır.
Borç alarak umreye gitmek doğru mu?
Faizsiz olarak alınan bir borçla umreye gitmek, borcu ödeyebilecek durumda olmak şartıyla caizdir. Borç kul hakkı olduğundan zamanında ödenmesine özen gösterilmelidir.
Parası yetmeyen kişi umreye gitmediği için sorumlu olur mu?
Hayır. Umre, gücü yetene ömürde bir kez sünnettir. Maddi imkânı olmayan kimse umreye gitmediği için dinen sorumlu tutulmaz; niyetini korur, imkân bulduğunda gidebilir.